Σήμερα το πρωί, βρισκόμουν σε ένα δίλημμα: Να ανανεώσω το hosting μου και να πληρώσω τα χρέη μου στη λέσχη, ή να κρατήσω τα χρήματα μου για ώρα ανάγκης; Δεν άργησα πολύ να το σκεφτώ, όταν πλήρωσα 3 μήνες συνδρομή στη λέσχη και κάποιες εκτυπώσεις, ενώ ανανέωσα το hosting μου σε ημί-ετήσια συνδρομή. Βλέπεις, δεν εφάρμοσα την: Εξιδανίκευση των άλλων.
Εξιδανίκευση των άλλων
Τι είναι η λεγόμενη εξιδανίκευση των άλλων; Είναι με λίγα λόγια, η προσπάθεια να ανεβάσουμε στον “πήχη” ανθρώπους/πράγματα ή καταστάσεις που δεν χρειάζεται να είναι και τόσο ψηλά. Με απλά λόγια; Η σύγκριση μαζί τους. Το να λέμε “εξιδανικεύω τον άλλον, δηλαδή του δίνω πολλά παραπάνω θετικά χαρακτηριστικά από όσα πραγματικά έχει”.
Όμως αυτό, δεν είναι κάτι καινούργιο. Είναι κάτι που πολλοί το κάνουν, σε διάφορες καταστάσεις της ζωής τους. Για παράδειγμα, στην εργασία, στο γράψιμο, στις φιλίες, στην ερωτική ζωή. Ακόμα και στα ενδιαφέροντα ή τα hobby τους! Πώς όμως είναι δυνατόν να κάνουμε κάτι τέτοιο;
Πρότυπα εξιδανίκευσης
Από μικρούς, μας μαθαίνουν να έχουμε μια συγκεκριμένη ιδεολογία: Είτε πολιτική, είτε θρησκευτική, είτε πραγματολογική. Μαθαίνουμε να είμαστε “σωστοί” πολίτες, όχι με την έννοια της ηθικής και της νομιμότητας, αλλά με την έννοια του βολέματος. Και εξηγώ: Είμαστε σωστοί, βάσει των προτύπων της οικογένειας, της δουλειάς (υπάρχει λόγος που δεν χρησιμοποιώ τον όρο εργασία) και της σχέσης μας με άλλους ανθρώπους.
Δίνουμε υπερβολικά πολλά θετικά χαρακτηριστικά σε αυτούς που ανήκουν στην “νόρμα”, τη “φυσιολογική πραγματικότητα” και αποκλείουμε το κάθε τι διαφορετικό. Η εξιδανίκευση των άλλων δεν είναι μονάχα μια έννοια που εμπεριέχει αρνητική έννοια ωστόσο. Μερικές φορές μας βοηθά να μην μας πνίξει το κύμα. Να μη βγούμε τελείως έξω από την κοινωνία.
Εξιδανίκευση και ψυχολογία
Επομένως, στη ψυχολογία, η εξιδανίκευση των άλλων είναι εξελικτικός μηχανισμός. Με απλά λόγια, εξελίχθηκε με την πάροδο των χιλιάδων ετών για να ανήκουμε σε μια “αγέλη”-βλ. κοινωνία. Για την ακρίβεια, δεν αναφέρομαι τόσο σε εξιδανίκευση φίλων και γνωστών σε αυτό το άρθρο, όσο στην ίδια την κοινωνία. Και επομένως, εξηγώ: Όταν ανανέωσα το hosting μου και πλήρωσα τη λέσχη, πολλοί θα περίμεναν ότι λόγω της δύσκολης οικονομικής κατάστασης που είμαι, δεν θα το έκανα. Κι όμως, το έκανα. Και αυτό είχε ως συνέπεια να έχω λιγότερα χρήματα. Ναι, αλλά έδρασα με proactiveness.
Proactiveness και ψυχολογία
Συνάμα, τι είναι αυτό και γιατί είναι τόσο σημαντικό για τη ψυχολογία; Με απλά λόγια, proactiveness σημαίνει προνοητικότητα. Σημαίνει να δρας πριν λήξει κάτι. Να πληρώνεις σε μεγαλύτερες μερίδες, ώστε να γλυτώνεις φόρους και ανούσιες πληρωμές. Να έχεις τον έλεγχο της ζωής και των πράξεων σου.
Με άλλα λόγια; Να μην εξιδανικεύεις τους άλλους και το τι λένε, να μην τους δίνεις περισσότερα θετικά χαρακτηριστικά απ’ όσα πραγματικά έχουν και να ακούς τον εαυτό σου, τη λογική και την ιδεολογία που πιστεύεις. Αρκεί να μη βλάπτεις κανέναν και να είσαι ηθικός. Ένα άλλο παράδειγμα, proactiveness ήταν στην περίοδο του Covid, όταν όλοι αγόραζαν είδη υγιεινής και χαρτί υγείας, βλέποντας τους άλλους. Ναι, καλά σκέφτηκες. Αυτό είναι ένα είδος μη-proactiveness.
Και πώς συνδέεται η εξιδανίκευση των άλλων με όλα αυτά;
Εύλογη ερώτηση. Πολύ σύντομα: Όταν δεν έχουμε κάτι να πούμε, ακούμε. Και ενώ έχω πει πολλές φορές ότι είναι χρήσιμο το να ακούς, μερικές φορές είναι και το να μιλάς. Να αναδεικνύεις τον εαυτό σου. Και να είσαι αυθεντικός. Ο κόσμος έχει την ανάγκη να σε δει. Να σε ακούσει. Να σε νιώσει.
Έχουμε συνηθίσει στην συν-εξάρτηση. Στο να εξαρτόμαστε τόσο από τους άλλους, και οι άλλοι να εξαρτώνται τόσο από εμάς, που να μας φαίνεται φυσιολογικό να παίρνουμε συνεχώς τη γνώμη τους. Την έγκριση τους. Το να μου πουν “Ναι, είναι οκ να κάνεις αυτό” ή “εκείνο”. Καταλαβαίνεις, σε τι βαθμό έχουμε φτάσει;
Σύνοψη
Συνοψίζοντας, η εξιδανίκευση των άλλων δεν είναι μονάχα θέμα προσωπικό. Είναι βαθιά κοινωνικό. Με τα παρακάτω resources, θα μπορέσεις να διαβάσεις καλύτερα το τι είναι και το πώς μπορείς να βελτιωθείς από αυτή με την πάροδο του χρόνου. Αυτό το άρθρο λειτουργεί περισσότερο ως προσωπικό δοκίμιο παρά ως μια ψυχολογική βοήθεια/ακαδημαϊκή γνώση.
Ωστόσο να θυμάσαι: Το να δίνεις περισσότερη θετική (και αρνητική) αξία σε ανθρώπους ή καταστάσεις που δεν την αξίζουν, είναι ένα μη ωφέλιμο και λειτουργικό μοτίβο. Πολλές φορές αξίζει να το διορθώσουμε για να βελτιωθούμε. Μα αν δεν το κάνουμε; Τότε, θα εξαρτόμαστε πάντα από τη γνώμη των άλλων.