Ναι, ξέρω. Είναι μη λειτουργικό να υπέρ απλουστεύεις και να υπέρ γενικεύεις. Όμως, πολλοί μας λένε γενιά των social media. Και χωρίς άδικο. Είμαστε η γενιά ανθρώπων που εξοικειωθήκαμε με αυτά, που έχουμε έναν εθισμό με τις οθόνες, τα social, τα μέσα. Σε ποια γενιά αναφέρομαι;
Δε θα σου πω στην Z, στους Millenials ή στην Χ. Θα σου πω απλώς, στην ανθρώπινη γενιά. Σε αυτή που δε μπορεί πλέον χωρίς αυτά. Που δε μπορεί πλέον να μη δείξει τα επιτεύγματα της. Τα κατορθώματα της. Το “πόσο καλά περνάει”. Να μην ανεβάσει story στο instagram. Δε μπορώ να μη μιλήσω για τους αρθρογράφους και τους πολέμιους του Facebook. Για τους πωλητές στο marketplace. Για όλους αυτούς που τροφοδοτούνται από τα μέσα, για να ταΐσουν τον εγωισμό τους.
Κοινωνικές επαφές και social media
Οι κοινωνικές επαφές έχουν αλλάξει. Πλέον ο κόσμος δεν φλερτάρει σε bar, club, στο δρόμο ή σε party. Φλερτάρει μέσα σε ένα μεγάλο διαδικτυακό χώρο, θα λέγαμε σε έναν εικονικό χώρο. Εκεί, είναι ελεύθερος να είναι όποιος δηλώσει πως είναι. Χωρίς να τον ανακρίνει κανείς, χωρίς να τον ελέγξει κανείς, πριν βγει το πρώτο ραντεβού.
Είμαι σε ομάδες που άτομα ζητάνε απεγνωσμένα για παρέα. Άτομα μεγάλης ηλικίας. Και γράφουν “ανώνυμο λόγω γνωστών”. Δηλαδή, έχουν γνωστούς, αλλά παρόλα αυτά επιλέγουν τους αγνώστους. Και ενώ αυτό δεν είναι κακό, σκέφτομαι: Πώς γεμίζεις το κενό με ανθρώπους;
Πλέον δεν μιλάμε στην οικογένεια μας από κοντά. Ή τουλάχιστον όσο θα ήθελαν οι δικοί μας. Η γενιά των social media προτιμά να τηλεφωνεί, ή να στέλνει μηνύματα. Να μην εκτίθεται face-to-face. Ακόμα και σε γενέθλια, γιορτές και επετείους.
Τα social ως μορφή ανταγωνισμού
Φυσικά δεν αναφέρομαι μονάχα στον ερωτικό ανταγωνισμό. Λέω και τον ανταγωνισμό που επικρατεί στην εργασία: την μάστιγα της συνεχούς παραγωγικότητας. Δηλαδή, το πώς θα βγάλεις πιο πολλά χρήματα, πώς θα έχεις καλύτερη θέση εργασίας ή μεγαλύτερη αμοιβή από το διπλανό σου. Όλα αυτά είναι παράγοντες που αποκαλούμε “Alpha θηλαστικού” στη slang γλώσσα των social.
Και ενώ η αυτοβελτίωση βοηθά και ταΐζει τη ψυχή όπως ακριβώς και η ψυχολογία, η ανταγωνιστικότητα βλάπτει τον οργανισμό σου. Γιατί; Πρόσθετο άγχος, πρόσθετη αδρεναλίνη, πρόσθετη κορτιζόλη, πρόσθετες τοξίνες, αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό. Όλα αυτά προκαλεί η σύγκριση. Η σύγκριση και η εξιδανίκευση με μια ουτοπία.
Η γενιά των social media παρατηρεί
Πολλές φορές ακούω νέους να λένε: “Νιώθω πιο μόνος από ποτέ” και σκέφτομαι, γιατί συμβαίνει αυτό άραγε; Αφού είμαστε πιο δικτυωμένοι από ποτέ. Και σκέφτομαι: η έλλειψη τηλεφωνημάτων, η έλλειψη παιχνιδιού ή η έλλειψη κοινωνικής συναναστροφής συμβάλλουν σε αυτό το φαινόμενο;
Ένα ακόμα “πρόβλημα” είναι ότι αυτή η γενιά δεν μπορεί να “ξεκολλήσει” από το κινητό της. Μιλάμε για εθισμό στις οθόνες, στα media και στο ΑΙ. Ναι, ήρθε η ώρα να κάνουμε και μια αναφορά στο AI καθώς και το ίδιο είναι μια ψηφιακή αρένα. Μόνο που ο μονομάχος είσαι εσύ. Και το AI. Δε συνδέεσαι με άλλους. Επομένως, αυτό σε καθιστά ακόμα πιο μοναχικό.
Τα social media ως αποθεραπεία
Πρόσεξε τη διαφορά μεταξύ “θεραπείας” και “αποθεραπείας”. Στη θεραπεία, δηλαδή την υγιή κοινωνικοποίηση ο άνθρωπος μπορεί να εκφράσει τον εαυτό του. Συμπληρωματικά, στα social media, να συνδεθεί με φίλους και γνωστούς από όλο τον κόσμο, να χτίσει την αυτοκρατορία του και την επιχείρηση του.
Όπως στη γυμναστική, έτσι και εδώ, δε μπορούμε έχουμε μια απόλυτη ματιά. Για παράδειγμα, δε μπορείς να κάνεις συνέχεια διάδρομο στο γυμναστήριο επί δύο ώρες την ήμερα για αποθεραπεία χωρίς να κάνεις το κύριο πρόγραμμα σου. Δηλαδή αυτό που έχεις φτιαχτεί να κάνεις. Αλλά χρειάζεται να κάνεις και αποθεραπεία μετά. Αλλιώς κάποια στιγμή θα “καείς – burnout”, καλώς ή κακώς από τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Έτσι, τα social media δεν είναι κακά από μόνα τους. Η χρήση τους μπορεί να γίνει ενδεικτικά ωφέλιμη ή μη, λειτουργική ή όχι. Το να κατηγορείς μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων, και τονίζω ότι δεν κάνω λόγο για ημερολογιακές γενιές αλλά σε γενιές χρηστών, δεν θα ήταν ωφέλιμο για κανέναν. Ειδικά για τους νέους. Παρόλα αυτά, η χρήση τους θα μπορούσε να περιοριστεί σε έφηβους, καθώς φαίνεται ότι επηρεάζουν πολύ την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση τους.
Συνοψίζοντας
Το εργαλείο δεν είναι ποτέ το πρόβλημα. Είναι ο τρόπος που το χρησιμοποιείς. Το ατελείωτο scrolling σίγουρα δεν οδηγεί στην ευτυχία, παρά μόνο στο φθόνο, τη σύγκριση και το μούδιασμα των συναισθημάτων μας. Από την άλλη, το να τα χρησιμοποιείς για να χτίσεις κάτι δικό σου, για λίγη διασκέδαση μέσα στην ημέρα ή για να μην “αποκοπείς τελείως από την κοινωνία” δεν είναι και τόσο κακοί λόγοι, afterall.
Γιατί καλώς ή κακώς, όπως το AI, τα Social media ήρθαν για να μείνουν στη ζωή μας. Και πίστεψε με, χωρίς να το καταλάβουμε, είτε θα μας καθορίσουν είτε θα τα καθορίσουμε εμείς.
Όπως πάντα, να αγαπάς και να φροντίζεις τον εαυτό σου 🙂
Resources
Social media και ενημέρωση των νέων
Γιατί οι νέοι “φεύγουν από τα social?”